Zelfdiscipline – heb jij dat?

Zelfdiscipline – heb jij dat?

IS ZELFDISCIPLINE BELANGRIJK?

In het verleden hebben we vaak meer aandacht aan motivatie dan aan zelfdiscipline besteed. Passie, creativiteit en wendbaarheid werden als randvoorwaarde voor het behalen prestaties gezien. Dat is het halve verhaal. Om te presteren heb je naast motivatie ook zelfdiscipline nodig. Zeker in een wereld vol dynamiek, onzekerheid, complexiteit en ambiguïteit.

Het aantal keuzemogelijkheden waar we ieder moment voor gesteld zijn, is enorm. Bovendien is het aantal prikkels waaraan wij – met name door nieuwe digitale technologie – worden blootgesteld explosief gestegen. Er is dus afleiding genoeg. Tegelijkertijd neemt het onvermogen om je op belangrijke taken te concentreren zo langzamerhand epidemische vormen aan. Dat wordt onder andere aangetoond door het jaarlijkse onderzoek van Energy Finder naar de ‘Energie van werkend Nederland’. In het onderzoek van 2018 geeft maar 35% van de ondervraagden aan over voldoende vermogen te beschikken om geconcentreerd te werken en zich niet door bijzaken te laten afleiden.  

Doordat men de aandacht steeds naar andere dingen verlegt en vaak met duizend-en-één dingen bezig is, lukt het niet om taken in de gestelde termijn af te maken. Of men moet nóg harder werken om zijn doelen te halen, met alle stress van dien.

HOE ONTWIKKEL JE ZELFDISCIPLINE?

In het verleden werd vaak gedacht dat zelfdiscipline een aangeboren karaktertrek was, een kracht die je al dan niet bezat en waarop je in moeilijke tijden een beroep kon doen. Tegenwoordig zijn we eerder geneigd om het als een spier te zien die vermoeid kan raken, maar die je ook kunt trainen. Dat trainen doe je ten aanzien van drie deeldisciplines: het focussen op een of enkele doelen, het zonder afleiding er naartoe werken en het meten en bespreken van voortgang. 

Focus op een belangrijk doel

De eerste deeldiscipline behelst het focussen op een of enkele bijzonder belangrijke doelen. Het is de kunst om in de zee van mogelijkheden een doel te kiezen dat voor jou (en anderen) bijzonder belangrijk is. Het gevolg hiervan is dat je energie niet langer alle kanten opvliegt, maar op een vast eindpunt wordt gericht. Vergelijk het met een laserstraal: die is in staat om lichtstralen zodanig te bundelen dat deze door dwars door moren of stalen objecten gaan. Wie zich op een of twee doelen weet te richten, loopt de grootste kans om zijn doelen ook daadwerkelijk te realiseren. Naarmate het aantal doelen groter wordt, wordt de kans steeds kleiner dat je ze realiseert. Hoewel we dit natuurlijk ergens in ons achterhoofd wel weten, gaat het in de praktijk vaak fout. Dat heeft deels te maken met druk uit de buitenwereld (‘we kunnen hier niet aan voorbijgaan’), deels door ambities van leidinggevenden aan de top (‘willen is kunnen’), deels door het feit dat hard werken status geeft (‘druk, druk, druk’), het onvermogen om prioriteiten te stellen (‘alles is even belangrijk’) of de angst op het verkeerde paard te wedden (‘laten we dit doel er ook bijnemen, dan zijn we safe’). Hoe begrijpelijk het is, probeer je met alle macht te verzetten tegen de neiging om meerdere doelen tegelijkertijd na te jagen. Richt je op één ding. Stel jezelf de vraag waarom dit ene doel zo belangrijk voor je is, wat het precies inhoudt en wat de effecten zijn wanneer je je doel hebt bereikt. Probeer dit zo helder en levendig mogelijk te visualiserenMaak in gedachten een filmpje van je doel en de manier waarop je het denkt te realiseren. 

 

Weersta afleidingen

 

De tweede deeldiscipline draait om het vermogen om afleidingen te weerstaan, uitstelgedrag te voorkomen, geduld te betrachten wanneer dingen niet een-twee-drie lukken en veerkracht te tonen wanneer het tegenzit. Het gaat hier vooral om het vertonen van bepaalde gedragingen die je helpen om je doel te realiseren. Afhankelijk van de vraag je het gewenste gedrag al vertoont of dat je je het nog eigen moet maken, zal je meer tijd en energie in de gewenste gedragsverandering dienen te investeren. 

Wat zijn ondersteunende middelen die je hierbij kunt gebruiken? In zijn boek ‘Diep werk’ noemt Carl Newport er meerdere: totale afzondering of op bepaalde momenten afsluiten van omgevingsprikkels om geconcentreerd te werken (in stiltecabine of thuiswerken als de kantoortuin te rumoerig is, je smartphone buiten het zicht leggen), maar ook vrije momenten gebruiken om in diepe concentratie aan een lange klus te werken. Productiviteitsexpert Chris Bailey noemt in zijn boek ‘Hyperfocus’ onder meer het uitschakelen van de automatische piloot, waardoor je je gedachteloos aan afleidingen overgeeft, het voorkomen van uitstelgedrag door meteen met een vervelende klus te beginnen (en anderen vragen jou daaraan te herinneren) en het doorzetten op moeilijke momenten door de eindbestemming voor ogen te halen. 

 

Werken met een motiverend scorebord

 

De derde deeldiscipline heeft te maken met het meten en bespreken van de voortgang die je hebt gemaakt. In hun boek ‘The Progress Principle’ stelt de Amerikaanse onderzoekster Theresa Amabile dat het boeken van progressie op je werk de meest krachtige energiebron is waarover je kunt beschikken. Tenminste als de voortgang als betekenisvol wordt ervaren. Want het gaat erom dat je werk bijdraagt aan een doel dat bijzonder belangrijk voor je is.

Hoe kun je ervoor zorgen dat je optimaal gebruik maakt van deze energiebron? In de eerste plaats door je voortgang te meten. Het beste gebeurt dit aan de hand van een motiverend scorebord dat je in een oogopslag laat zien of je aan de winnend of verliezende hand bent. Denk in dit verband aan het scorebord bij een voetbalwedstrijd bij een voetbalwedstrijd. Dat laat twee zaken zien die het gedrag van de spelers en het team kunnen sturen: de score en de tijd die resteert om daar iets aan te veranderen. Naast het ontwerpen van een simpel, inspirerend en doeltreffend scorebord gaat het daarnaast natuurlijk ook om het creëren van een vast ritme van verantwoording, dat dient om de resultaten te bespreken, te leren van successen en mislukkingen, nieuwe afspraken te maken en eventuele ondersteuning te activeren.

EN DUS?

·       Het is te verwachten dat zelfdiscipline de komende tijd tot een van de organisatorische kernthema’s zal uitgroeien.

·       Zelfdiscipline voorkomt energieverlies en stress bij de realisatie van gewenste doelen.

·       Met zelfdiscipline ben je niet alleen productiever, maar houd je bovendien nog energie over.

 

Energy Finder – Patrick Davidson

 

 



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *